O psychologi

Nie sposób wszechstronnie z psychologicznego punktu widzenia oświe­tlić wszystkie te zagadnienia, stąd zestaw zarysowanych problemów z psy­chologii życia jest na pewno niewyczerpujący i selektywny. U podstaw tej selekcji leżały z jednej strony osobiste preferencje i orientacje autora, a z drugiej inspiracje płynące z lektury różnego typu prac, które można by­ło uznać za mieszczące się w przedziale tematów życiowych. Nie trzeba do­wodzić, że jest to przedział dość pojemny. W przedziale tym zapewne zna­lazłyby się sprawy, które prof. J. Szczepański nazywa ludzkimi. Należą do nich m.in. cierpienie, samotność, inny człowiek, wiara, mądrość, nadzieja, starość, los.

Zestaw problemów życiowych jest częściowo zbież­ny z tematyką spraw ludzkich wybitnego socjologa. Są to wszakże zbieżno­ści zewnętrzne i niekiedy pozorne. Książki nasze różnią się odmienną ?po­etyką”, tonacją, podtekstem. Książka prof. Szczepańskiego jest bardziej pa­tetyczna, heroiczna, odwołuje się do emocji, jest apelem do człowieczeń­stwa, do rozprawy z czasem, do wewnętrznych wartości. Prof. Szczepański pisze: ?We wszystkich tych ?sprawach”, których nazwy zjawiają się w tytu­łach esejów, jest kilka wątków stale się powtarzających i jakby domagają­cych się naukowej systematyzacji, są to: sprawy ?świata wewnętrznego” człowieka, ?czystej indywidualności”, możliwości życia ludzkiego budowa­nego w cywilizacji poza dążeniem i działaniem i in. Proponuję więc reflek­sję nad cierpieniem i sobą samym; nad samotnością i wiarą, obojętnością, nadzieją, człowieczeństwem i losem.” Autor napisał chyba zbyt skromnie: ?Pisząc te eseje stosowałem bardzo prostą metodę – notowałem myśli tak jak się nasuwały… Są to refleksje zdroworozsądkowe”. Nie popełnimy chy­ba zbyt wielkiego błędu jeśli podstawową kategorię w książce prof. Szcze­pańskiego, mianowicie kategorię świata wewnętrznego odniesiemy do po­jęcia samoświadomości typu wewnętrznego. Odgrywa ona węzłową rolę w mojej pracy.

Próbuję w pewnym sensie unaukowić problematykę psychologii życia, zaproponować nowe pojęcia i wstępne konceptualizacje i modele. Takie kategorie, jak miejsce życiowe, potencjał życiowy, bilans życiowy, racja własna, postawa życiowa, ułatwiają zarówno deskrypcję zło­żonych wydarzeń życiowych i mechanizmów psychospołecznych funkcjo­nowania w życiu, jak i właściwe wyjaśnienie przebiegu życia i prawidłowo­ści w tym zakresie. Ideą metodologiczną przyświecającą autorowi było sca­lenie tego, co dla celów badawczych m.in. w eksperymentach laboratoryj­nych podzielono, rozbito. Psychologia życia w naszym ujęciu ma charakter molarny, a nie molekularny. Interesowało nas, jak łączą się ze sobą różne czynniki, mechanizmy, parametry i jak funkcjonują one w kontekście ży­cia. Gdy myślimy o X-ie (i gdy on myśli o sobie) nie analizujemy na ogół odrębnie jego roli społecznej, stanu materialnego, stosunków w rodzinie je­go emocji i pragnień itp., lecz stwierdzamy ogólnie, że ma on niedobre miejsce w życiu, że mu się nie wiedzie, że stale jest ?pod wozem” itp.

Wprowadzając nowe pojęcia i modele dążyłem do tego, by ułatwić pro­wadzenie ważnych z teoretycznego i praktycznego punktu widzenia badań empirycznych w obszernym obszarze psychologii życia i wykrywać funkcjo­nujące tu prawidłowości.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.