Indywidualne różnice, destrukcja sensu

Poczucie sensu życia nie funkcjonuje w osobowości w sposób izolowany, lecz zależne jest od innych komponentów osobowości, wieku, płci, zawodu, narodowości. Do dość oczywistych zależności należą między innymi związek między pozytywną samooceną, poczuciem kontroli wewnętrznej, optymizmem, odpornością na stres, ekstrawersją a poczuciem sensu życia (por. Costa Me Croe 1990, Czapiński 1991). U kobiet amery­kańskich poczucie sensu życia jest większe niż u mężczyzn. W Polsce prof. Płużek nie stwierdziła tych prawidłowości (por. Szymanowska 1990) U osób młodszych, przed 25 rokiem życia, występuje silniejsze poczucie sensu życia, niż u osób starszych. Niskie poczucie sensu życia występuje u osób samotnych, chorych, upośledzonych fizycznie. Kobiety posiadające jedno dziecko miały niższe poczucie sensu życia, niż kobiety wielodzietne. Chłopi przejawiali wyższe poczucie sensu życia niż robotnicy wielkoprze­mysłowi, a pracownicy naukowi plasowali się między tymi społecznościami (szerzej na ten temat Szymanowska 1990).

U poszczególnych jednostek poczucie sensu życia pozostając w korelac­jach z innymi właściwościami osobowościowymi i fizycznymi może się zmieniać pod wpływem warunków zewnętrznych, społecznych, sytuacji rodzinnej, zawodowej, materialnej. Stwierdzono m. in., że u bezrobotnych wydatnie obniża się poczucie sensu życia (por. Skarżyńska 1994) Poczucie to osłabiają konflikty rodzinne, w pracy, w życiu społecznym np. z sąsiada­mi. Szczególnie destruktywną rolę odgrywają tu rozwody, straty osób blis­kich, wydarzenia traumatyczne (np. gwałty, napady), stresowe przeżycia.

Po roku 1970 uformowała się nowa subdyscyplina dotycząca skutków psychologicznych traumatycznych stresów. Należą tu zagrożenia życia, lub osób bliskich, fizyczna przemoc, destrukcja domu, społeczności. Tzw. syn­drom pourazowy obejmuje m. in. lęk przed śmiercią, poczucie winy z powodu śmierci osób bliskich , odrętwienie psychiczne, i utratę poczucia sensu życia. Ten ostatni skutek jeśli głębiej dotknie jednostkę wywołuje apatię, depresję. Przeciwdziała im poszukiwanie znaczenia traumatycznego wydarzenia np. przez zwracanie się do sił nadprzyrodzonych (por. Lis- Turlejska 1992).