Habituacja

W psychologii znane od lat jest zjawisko habituacji, czyli osłabienia fi­zjologicznych i psychologicznych odpowiedzi na bodźce znane, dłużej dzia­łające. Ludzie szybko przyzwyczajają się do sytuacji i warunków zewnętrz­nych i społecznych i jakkolwiek początkowo mogą czuć się w nich nieswo­jo lub nawet zszokowani, z czasem ich przeżycia i reakcje ulegają osłabie­niu.

Habituacja obejmuje procesy percepcyjne, emocjonalne i motywacyjne. Bodźce dłużej oddziałujące na nasze zmysły, np. wzrokowe, dźwiękowe, tracą na intensywności, stają się znane, jednoznaczne i stabilne. Zarówno kolor ściany jak i szum w uszach (bodziec zewnętrzny i wewnętrzny), jeśli dłużej oddziałują na nasze receptory, uchodzą z czasem naszej uwadze, a nasza samoświadomość nie rejestruje ich wyraźniej.

Dłuższe działanie określonych bodźców wpływa na tworzenie się emo­cji oswojenia, pewności i bezpieczeństwa. Człowiek, który żyje w stabilnym otoczeniu zewnętrznym i społecznym (np. na wsi), nie czuje zagrożeń z po­wodu możliwości zmiany warunków, ma poczucie ładu, bezpieczeństwa. Również w warunkach, gdy jego organizm funkcjonuje w miarę stabilnie, gdy czuje się sprawny, wypoczęty, przyzwyczaja się do tych doznań pod względem emocjonalnym.

W warunkach stabilnych bodźców również oczekiwania, nastawienia, pragnienia ulegają jednoznacznemu określeniu, stają się w miarę stonowa­ne i adekwatne w odniesieniu do realnych warunków i możliwości.

Habituacja posiada ważne znaczenie w zakresie świadomości somatycz­nej i zdrowotnej. Człowiek funkcjonuje jako organizm biologiczny przy ści­słym udziale świadomości somatycznej. Odbiera stale różnorodne informa­cje z organizmu i poszczególnych organów. Np. pracując fizycznie uświada­mia sobie siłę swoich mięśni, odporność na zmęczenie, orientuje się, czy starczy mu sił i wytrwałości, by ukończyć zaplanowaną pracę. Habituacja w tym sensie oznacza dynamiczny stan organizmu nie wykazujący zakłóceń i odchyleń od homeostazy. Odchylenia te są odbierane jako sygnały niedy­spozycji, osłabienia organizmu, a w skrajnym przypadku choroby. W tym wypadku pojawia się samoświadomość obronna powiązana z lękiem, która wpływa na inicjowanie czynności sprzyjających przywróceniu zachwianej równowagi. I tak pracownik fizyczny, który poczuje zmęczenie i będzie miał trudności oddechowe i duszności, może wykorzystać więcej czasu na odpoczynek, a gdy te objawy nie ustąpią, starać się uzyskać urlop chorobo­wy.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.