Głód

Głód związany jest ściśle z niezaspokojeniem potrzeby pokarmowej. Poziom głodu zależy od tego, jak długo człowiek żyje bez pokarmu. Można wyróżnić subiektywne odczucie głodu, które zależy od skurczów żołądka pojawiających się w stanie głodu i głód obiektywny mierzony ilością czasu niepobierania pokarmu. Odczucie głodu bezpośrednio jest określane przez skład chemiczny krwi, to znaczy, że poziom cukru we krwi związany jest z głodem. Zastrzyki glukozy wywołują wrażenie nasycenia i hamują reakcje konsumpcyjne jedzenia.

Ludzie podobnie jak zwierzęta potrafią wybierać sobie potrzebne im do życia pokarmy i konsumują nie tylko odpowiednią ilość kalorii, lecz rów­nież odpowiednią ilość chemicznych składników. W znanych badaniach Davisa trzem odstawionym od piersi dzieciom umożliwiono wybór pokar­mu. Jedno niemowlę chore na krzywicę konsumowało większe ilości tranu; wszystkie niemowlęta zmieniały co pewien czas swoją dietę, aby uzyskać zrównoważony zasób chemicznych składników.

Niedobór określonych substancji pokarmowych, np. węglowodanów, białka lub ogólnie brak pokarmu, wywołuje nie tylko zaburzenia w funkcjo­nowaniu organizmu, zmiany w tkance tłuszczowej, kostnej, lecz powoduje istotne zmiany psychiczne. Prof. Zimbardo napisał w swej znanej książce ?Psychologia życia”: ?Głód jest jakby ogromnym walcem, który sprowadza nas znowu do poziomu najniższych zwierząt”. W pierwszej fazie głodu lu­dzie myślą stale o jedzeniu, staje się ono przedmiotem rozmów, pragnień i oczekiwań. W fazie następnej pojawiają się zmiany iluzyjne i halucynacje, np. osobnik widzi obrazy uczt lub powraca do przeszłości, gdy z rodziną do­brze się odżywiał. W trzeciej fazie osobnik głodujący staje się apatyczny, otępiały uczuciowo, bierny, płaczliwy. W obozach koncentracyjnych tego typu więźniów nazywano muzułmanami.

Ogólnie biorąc, głód prowadzi do rozległych zmian w psychice i osobo­wości. Osoby głodzone tracą kontrolę nad przebiegiem procesów poznaw­czych i zachowaniem. U tych osób tworzą się przeżycia nerwicowe podob­ne do przeżyć w wyniku frustracji innych potrzeb, np. potrzeby bezpie­czeństwa, afiliacji. A więc pojawia się spadek chęci do życia, zanik motywa­cji poznawczej, obojętność w stosunku do partnerów, drażliwość. Ważnym skutkiem głodu jest zanik zasad moralnych, poczucie niższości, pesymizm i silne przygnębienie.

Omówione wyżej zjawiska związane z głodne mają tę cechę wspólną, że pojawiają się niezależnie od intencji i postaw człowieka. Istnieje wszakże zjawisko dobrowolnego narzuconego sobie głodzenia; określa się je nazwą anorexia nerwosa. Zaburzenia te przejawiają najczęściej młode dziewczęta w wieku 12-20 lat, często z rodzin dobrze sytuowanych, inteligentne. Dziewczęta te sądząc, że posiadają nadwagę przestają jeść w ogóle, lub przyjmują tylko określone pokarmy niskokaloryczne, co wywołuje stałą utratę wagi, osłabienie, a nawet śmierć. Mamy tu do czynienia z defektywną samoświadomością, której treścią stają się negatywna ocena aparycji, lęk przed nadwagą i pragnienie zeszczuplenia. Treści te przetwarzane są w spo­sób obronny i pojawiają się często w wyniku zawodu miłosnego, negatyw­nej opinii otoczenia lub na skutek opuszczenia domu rodzinnego.