Ból

Ból może być pochodzenia zewnętrznego i wewnętrznego. Możemy od­czuwać ból z powodu uszkodzenia tkanki mięśniowej, kostnej, np. uderze­nia, oparzenia, złamania ręki lub odczuwać ból głowy, zębów, stawów w związku z reumatyzmem.

Ból stanowi sygnał alarmujący o zagrożeniu organizmu, stąd często wy­wołuje odruchy obronne, wycofanie, ucieczkę, wysiłki w kierunku usunię­cia przyczyny, skutków. Np. po oparzeniu sięgamy po zimną wodę, ból gło­wy uśmierzamy za pomocą proszków, bóle mięśni uśmierza masaż.

Mechanizm fizjologiczny bólu polega na przenoszeniu impulsów bólo­wych za pomocą nerwów dochodzących do rdzenia kręgowego, skąd impul­sy te docierają do wzgórza i kory mózgowej. Intensywność bólu zależy nie tylko od siły bodźca, np. uderzenia ciała, lecz również od funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego, który poprzez sprzężenie zwrotne może modyfikować działanie wejściowe impulsów bólowych.

Reakcja na ból zależy od samoświadomości percepcyjnej ludzi. Są jed­nostki, które wyolbrzymiają ból, krzyczą, starają się wyzwolić u innych współczucie, inni ból traktują bezosobowo, nie ujawniają swoich przeżyć, są też tacy, którzy w samotności reagują silniej na ból. Ważnym czynnikiem psychologicznym modyfikującym reakcję na ból jest proces poznawczy, który on wyzwala, a szczególnie atrybucja. Jednostka przyczynę bólu może odnosić do chwilowego stanu organizmu, do przejściowej niedyspozycji, do stanu zapalnego określonego organu lub do groźnej choroby. Zależnie od treści atrybucji reakcja na ból może kojarzyć się z różnym stopniem lęku i zagrożenia. W wypadku atrybucji związanej z groźbą choroby ból może dezorganizować przeżycia wewnętrzne, wywoływać poczucie bezradności i apatii lub mobilizować do starań o pomoc medyczną.

Jeśli chodzi o wrażliwość na ból ze względu na płeć, to kobiety wykazu­ją niższy próg tolerancji na ból niż mężczyźni. Kobiety odmiennie niż męż­czyźni reagują na środki znieczulające. Z eksperymentów J. Levina z Uni­wersytetu Kalifornijskiego wynika, że szybkość ustępowania bólu po wy­rwaniu zęba i zastosowaniu środka znieczulającego u kobiet była większa, u mężczyzn ból ustąpił przez krótki okres lecz po nim znowu powrócił. Od­mienność reakcji na ból wywołany był przez męski hormon testosteron.