Miejsce życiowe, a potencjał życiowy

W psychologii egzystencjalnej punktem wyjścia analizy jest egzystencja tu i teraz konkretnej osoby. Rollo May (1995) podkreśla: ?Podstawowe bę­dzie zawsze to, że to mnie przydarzyło się egzystować w tym właśnie czasie i przestrzeni. Ode mnie zależy to, czy uświadomię sobie ten fakt, i co dalej z nim uczynię”.

Ten wątek myślowy uzyskuje uściślenie i ekspozycję przez wprowadze­nie kategorii miejsca życiowego. W określonym odcinku czasowym zajmu­ję określone miejsce życiowe; to znaczy znajduję się w konkretnym miej­scu przestrzeni, posiadam określoną rolę, pozycję, warunki materialne, utrzymuję konkretne relacje z innymi ludźmi itp.

Uświadomienie sobie własnego aktualnego miejsca życiowego np. w ro­dzaju: jestem bezdomny, bez pieniędzy, nocuję na dworcu, lub: mam wspa­niałe przedsiębiorstwo, dobrą rodzinę, jestem milionerem, prowadzi do py­tania, czy jestem na właściwym miejscu, czy chcę je zmienić, co mogę zro­bić w tym kierunku, czy mam jakieś zasoby: ogólnie czy mój aktualny po­tencjał życiowy umożliwia mi utrzymanie tego miejsca, jego zmianę? Np. bezdomny może uruchomić swój potencjał energetyczny i udać się do Mo­naru Kotańskiego, aby uzyskać opiekę i nocleg.

Ludzie w mniejszym lub większym stopniu trafnie uświadamiają sobie swoje aktualne miejsce życiowe, w różnym stopniu uświadamiają sobie je­go adekwatność i właściwość. Młodzi ludzie mieszkający przy rodzicach uświadamiają sobie, że nie jest to właściwe miejsce dla nich i że muszą zdo­być własne mieszkanie itp.

Z tego punktu widzenia można wyodrębnić osoby godzące się na aktu­alne miejsce życiowe, ?zadomowione”, nie pragnące je zmieniać i osoby które w mniejszym lub większym stopniu pragną je zmienić. W tym ujęciu transgresja (por. Kozielecki 1987) oznacza tendencję do zmiany własnego miejsca życiowego i uruchomienie w tym celu własnego potencjału życio­wego.