Archive for the ‘Składniki i procesy’ Category

Społeczne aspekty wolności

Poczucie wolności człowieka nie funkcjonuje w próżni społecznej (co ma często miejsce w badaniach laboratoryjnych). Jednostka zawsze pełni konkretne role społeczne, ma określone relacje z otoczeniem społecznym i zewnętrznym, żyje w pewnym środowisku, społecznym, narodowym, pań­stwowym. Ograniczenia jej wolności są wielostronne i trwałe. Deformacje lub defekty wolności w szerszych układach społecznych oddziałują na po­czucie wolności [...]

Samoświadomość i odpowiedzialność

Człowiek w przeciwieństwie do innych istot żywych ma możność wybo­ru określonej wizji siebie, własnego życia, partnerów i grup odniesienia. Po­siada też wolność samookreślenia się, wyboru wartości naczelnych racji ży­ciowych i związanych z nim celów i zadań. Jego wybory i samookreślenie mogą być mniej lub bardziej autentyczne, podmiotowe. Nieautentyczne, zafałszowane są wybory sterowane przez innych, fałszywe [...]

Ograniczenia badań empirycznych

Badania empiryczne, w tym eksperymentalne, nad poczuciem wolności prowadzi się w psychologii społecznej i psychologii osobowości od przeszło 20 lat. Zgromadzono obszerny materiał dotyczący zależności między różny­mi zmiennymi związanymi z wolnością (np. między swobodą wyboru a licz­bą i jakością alternatyw, między pragnieniem i intencjami a poczuciem wol­ności, między czynnikami zewnętrznymi np. naciskiem, zagrożeniem a wolnością [...]

Wolność i samoświadomość

Wolność była, jest i zapewne będzie tematem wielu artykułów i książek, których autorami są filozofowie, socjolodzy, ekonomiści, politolodzy, a rów­nież i psycholodzy. Literatura na ten temat jest olbrzymia i bez zakreślenia wstępnych definicji można się w niej zagubić i pomieszać różne wątki. Odróżnijmy na wstępie wolność w znaczeniu obiektywnym i subiek­tywnym. Obiektywna wolność, np. polityczna, [...]

Przystosowanie i podmiotowość

Dylemat czy myślimy i czujemy tak jak żyjemy, czy żyjemy tak jak my­ślimy i czujemy może być rozstrzygany przez przyjęcie wzajemnego od­działywania myśli, emocji i życia. Pisząc o życiu rozumiemy przez to poję­cie głównie sytuacje, warunki zewnętrzne, szczególnie społeczne. Akcepta­cja wzajemnego oddziaływania tych dwóch różnych bytów przeciwstawia się marksistowskiej tezie, że byt jednoznacznie określa świadomość. [...]

Wyobrażenia a samoświadomość

Zycie człowieka można rozpatrywać w sposób obiektywny jako sekwen­cję jego zachowań, realizowanych zadań, pełnionych ról, nawiązanych rela­cji społecznych bądź w sposób subiektywny jako sekwencję przeżyć psy­chicznych. To drugie ujęcie łączy się z opisem i analizą subiektywnych do­znań, osobowych odniesień, personalnych znaczeń i problemów. Subiek­tywny świat jednostki jest zróżnicowany i zmienny. Poniżej poświęcimy uwagę wyobrażeniom, czyli [...]

Motywacja proaktywna i awersyjna

Osobowość ma niewątpliwie podstawy biologiczne; teoria temperamen­tu Strelaua (1987) lub teoria Eysencka (1967) wprowadzająca dwa podsta­wowe wymiary osobowości (ekstrawersję i neurotyczność) próbowały eks­plorować te aspekty osobowości. W ostatnich latach duże zainteresowanie wśród psychologów wywołała teoria wybitnego psychologa angielskiego Gray’a (1990). Teoria ta wskaza­ła na indywidualne różnice w zakresie neurologicznych systemów regulują­cych zachowanie w odpowiedzi na [...]

Organizm i zdrowie

Człowiek jest istotą psychofizyczną – między psychiką a ciałem istnieją, jak to wykazaliśmy, dwustronne zależności. Psychika oddziałuje na funk­cjonowanie organizmu, może przyczyniać się do usprawniania go, zabiega­nia chorobom, lub ułatwiać leczenie ich, ciało zdrowe podnosi wydajność pracy umysłowej i fizycznej, poprawia nastrój i samopoczucie i stymuluje motywację. Organizm ludzki jest układem energetycznym pobierającym energię z [...]

Choroby psychosomatyczne

Związki między psychiką a organizmem szczególnie wyraźnie występu­ją w chorobach psychosomatycznych. Są to choroby, w których etiologii du­żą rolę odgrywają napięcia emocjonalne, frustracje, zakłócenia w zaspokaja­niu różnych potrzeb psychicznych, np. potrzeby bezpieczeństwa, afiliacji, uznania. Stwierdzono, że szczególną podatność na stresy wykazuje przewód po­karmowy, układ krwionośny, oddechowy. Owrzodzenie układu pokarmo­wego, nadciśnienie, choroba wieńcowa – to typowe [...]

Inwalidztwo

Inwalidztwo powstałe w wyniku urazu fizycznego wywołuje zależnie od rodzaju urazu, jego rozmiaru zmiany w przeżyciach wewnętrznych, samo­ocenie samoświadomości, tożsamości i w życiu społecznym jednostki. U in­walidy pojawia się często idealizacja swojej poprzedniej sytuacji i pozycji życiowej, walorów psychofizycznych. Nierzadko wspominane są osiągnię­cia sportowe, wyczyny fizyczne, udane kontakty z płcią przeciwną itp. W związku z [...]