Archive for the ‘Pojęcia, koncepcja’ Category

Zastosowania modelu

Przedstawiony wyżej model życia ma różne implikacje w zakresie przewidywania przyszłych zachowań jednostki i przebiegu jej życia. Prze­widywanie w oparciu o cechy osobowości nie jest na ogół skuteczne za wy­jątkiem zmiennych dotyczących inteligencji i zdolności. W naszym modelu uwzględniliśmy zarówno cechy osobowościowe jak i fizyczne oraz pełnione role. Zwiększa to w pewnym stopniu skutecz­ność przewidywania, [...]

Model funkcjonowania życia

Uwagi wstępne Problemy, czy życiem ludzkim rządzą określone prawidłowości, jakiego rodzaju są one czy socjologiczne, psychologiczne, biologiczne, jakie znacze­nie mają wydarzenia zewnętrzne i doświadczenia subiektywne – żywo inte­resują ludzi przeciętnych jak i uczonych. Ci drudzy usiłują dokonać określonych konceptualizacji przebiegu życia, wykryć w nim istotne mechani­zmy i odpowiedzieć ogólnie na pytanie ?jak funkcjonuje życie”. Poniżej [...]

Walory teorii

Wartość teorii polega m.in. na tym, jaki zakres faktów i wykrytych w ba­daniach zależności potrafi wyjaśnić czy potrafi ona integrować wiele zależ­ności z różnych dziedzin, czy potrafi wyjaśnić zjawiska, które podważały dotychczasowe teorie oraz czy umożliwia predykcję nowych zależności i faktów nierzadko sprzecznych z dotychczasową wiedzą. Poniżej postara­my się szkicowo rozpatrzeć ważniejsze zastosowania teorii treści [...]

Ogólne prawidłowości

Samoświadomość stanowi najwyższą instancję życia psychicznego i oso­bowości regulującą zarówno integrację wewnętrzną jak i przystosowanie do świata zewnętrznego, a szczególnie świata społecznego. Samoświadomość nie jest instancją samodzielną, lecz bazuje na określonych strukturach bio­logicznych i psychologicznych; na temperamencie, potrzebach, postawach, wartościach, a szczególnie na strukturze ja. Nieprawidłowe struktury, np. niezaspokojone potrzeby, aspołeczne wartości, negatywna samoocena, upo­śledzają [...]

Funkcje

Trudno w aktualnym, stanie wiedzy rozstrzygnąć problem, czym jest sa­moświadomość, czy jest to odrębna struktura psychiczna tak jak pamięć, myślenie, czy jest to mechanizm globalny, oparty na pamięci, uwadze, wy­obraźni, myśleniu, czy też samoświadomość – co lansuje Neisser (1978) – jest tylko cechą przeżyć wewnętrznych. Niezależnie od rozstrzygnięcia tych problemów można przyjąć, że sa­moświadomość pełni [...]

Związki treści z formami

Człowiek przeżywa aktualnie i przeżywał w toku swego życia różne tre­ści wewnętrzne i zewnętrzne. Pewne treści, które w warunkach normal­nych funkcjonują w obrębie treści wewnętrznych, np. myśli, emocje, pra­gnienia, mogą przekształcić się w treści zewnętrzne. Może być też odwrot­nie, treści zewnętrzne mogą przekształcać się w treści wewnętrzne. I tak jednostka może przeżywając złość starać się [...]

Formy

Treści wewnętrzne i zewnętrzne mogą być kodowane i przetwarzane w różnorodny sposób, w różnej formie. Na przykład mogę żyć swoją zawi­ścią, stale przeżuwać ją i trawić, mogę jako obserwator przyglądać się jej, mogę zastanawiać się, dlaczego tak zazdroszczę partnerowi, a nie komu in­nemu itp. Uwzględniając dwa ortogonalne wymiary stanowiące continuum, a mia­nowicie wymiar indywidualno-społeczny i [...]

Treści

Samoświadomość ma charakter intencjonalny i koncentruje się na okre­ślonych przedmiotach, to jest treściach. Treścią samoświadomości mogą być myśli, sądy, wyobrażenia, emocje, pragnienia, plany, zachowania jed­nostki, jej stosunki społeczne, pełnione role. Treści samoświadomości charakteryzują następujące cechy: a)   Treści są stale obecne, stanowią ?trwałą obecność”. Wybitny filozof Derrida pisał, że cogito jest ?obecnością podmiotu dla samego siebie [...]

Proces i struktury

W psychologii samoświadomości zbyt mało uwagi poświęcono proble­mom teoretycznym i metodologicznym. Niedostatecznie eksplorowano podstawowy problem samoświadomości, to jest problem procesu, w którym można wyodrębnić treści i formy. Już W. James w ?Podstawach Psycholo­gii” (1890) zajął się strumieniem świadomości traktując go jako proces in­dywidualny, w którym układ poszczególnych elementów jest niepowtarzal­ny. Proces ten ma charakter selektywny, [...]

Teoria treści i form samoświadomości

Uwagi wstępne Problematyka samoświadomości sytuująca się na granicy psychologii i filozofii jest trudna i złożona. Po przeszło 20 letnich badaniach empirycz­nych jakkolwiek zgromadzono wiele szczegółowych wyników (np. dotyczą­cych wpływu samoświadomości na zachowanie, emocje, motywy, na proces atrybucji, konformizm itd.), podstawowe problemy nie zostały rozwiązane. Żywe dyskusje i polemiki, np. w Journal of Personality (1987) wskazują, [...]